İMANIN ADABI
Bütün güzel ameller imânın muhafazası için emredilmiş olduğundan mü'min olan kimsenin, imânını kemâle, itikadını yakîne erdirecek işler yapması âdabdandır. Nitekim hadîs-i şerifte Peygamber Efendimiz: "İmân ağacının altmış dokuz şubesi vardır; en efdali "Lailaheillallah" kelime-i tayyibesi, en ednâsı da yollardan halka eza veren şeyleri izâle edip kaldırmaktır" buyurmuştur.
Mü'min olan kişinin her iş ve gidişatında, her fiilinde, İslâmiyet'e lâyık olanını yapıp, hûlk-i cemil ve ahlâk-ı Muhammediye ile muttasıf olması, âdâb-ı İslâmiyeden olup imânın gereğidir. Dünya ve âhirette değer taşıyacak bir ahlâka kavuşup, sahip olabilmemiz için evvelâ, Hz. Allah (CC) ile onun Habibi Edibi Hz. Muhammed (SAV) Efendimize derin bir muhabbet beslemek icâb eder.
Birgün Cenâb-ı Peygarıber (SAV) Efendimiz ashabından bazılarına:
- "Beni ne kadar seversiniz?" buyurdu. Cevaben:
- "Ya Resûlullah, biz seni malımızdan, mülkümüzden, evlâd ü lyâlimizden çok severiz" dediler. Peygamber Efendimiz (SAV) saadetle buyurdu ki:
- "Sizler beni canınızdan çok sevmedikçe, tam bir imâna sahip olamazsınız." Bunun üzerine ashâb:
- "Fedake ebi ve ümmi Ya Resûlullah" yani "Biz seni anamızdan ve babamızdan da çok severiz" dediler. (Çünkü bir insanın canından çok sevebileceği varlık ana ve babasıdır.)
Ashâb böylelikle, Hz. Peygamber (SAV) Efendimizi canlarından çok sevdiklerini ikrar (tasdik) ettikleri gibi, Zamân-ı Saadet'te cereyan eden bir çok muharebe ve meşakkatli hâllerde de bu sözlerini fiilleri ile isbat ettiler.
Mü'minin, kendisi için arzu ettiği şeyi mü'min kardeşi için de arzu etmesi, kendisine zararlı olması sebebiyle reddettiği şeyi mü'min kardeşi için de reddetmesi gerekir ki, bu sevginin en küçük şeklidir. Zira hadîs-i şerifte: "Kendisi için arzu ettiğini kardeşi için de arzu etmedikçe, hiçbiriniz imân etmiş olmazsınız. " buyurmuştur.
Ayrıca insan, Din-i Mübin-i İslâm'dan çıkmanın (hafazanallah), kendi nefsini ateşe atmaktan daha fena olduğunu bilmelidir.
Yukarıda izah edilen bu üç husus için Hz. Peygamber (SAV): "Kimde şu üç şey bulunursa, halâvet-i imânı tatmış olur: Allah ve Resûlullah kendisine diğer her şeyden sevgili olmak; bir kimseyi yalnız Allah için sevmek; Allah onu kurtardıktan sonra küfre dönmekten ateşe atılacakmış gibi korkmak." buyuruyor.
Mü'min olan kimseye yakışan, kimsenin ondan eziyet görmemesidir. Ashâb-ı Kiram Hz. Peygamber (SAV) Efendimizden, "Ehl-i İslâm'ın veya müsliminin hangisi efdâldir?" diye suâl ettiklerinde Hz. Peygamber: "Elinden ve dilinden, müslümanların selâmette olduğu kimsedir" buyurmuştur. Diğer bir hadîs-i şerifte de: "Yemek yedirmek, bildiklerine ve bilmediklerine selâm vermektir" buyurulmuştur. Mü'mine lâzım olan, eshâb-ı kiram harezâtı gibi Resûlullah’a (SAV) tâbi olmak ve onlara da muhabbet etmektir. Nitekim bir hadîs-i şerifte: "İnd-i mânevîyemde ashâbım, gökteki yıldızlar gibidir. Hangisine uyulursa hidâyet bulunur" buyurulmuştur.
Mü'min sabah akşam imânını tazelemelidir. Hadîs-i şerifte: "İmân içinizde, elbisenizin eskidiği gibi eskir Allah'tan onun tazelenmesini taleb ediniz. Kalpler, demirin pas tutması gibi kirlenir; onun cilâsı istiğfardır." buyurulmuştur.
Hülâsa imânın âdabını şu şekilde sıralayabiliriz:
•"La ilahe illallah Muhammeden Abduhu ve Resûlühü" diyerek, Allah’a (CC) ve Muhammed’e (SAV) canımızdan ziyade derin bir sevgi ile bağlanmak.
• Kendisi için arzu ettiğini, mü'min kardeşi için de arzu etmek; kendisi için reddettiğini, mü'min kardeşi için de reddetmek.
• İslâmdan çıkmanın, nefsini ateşe atmaktan daha feci olduğunu bilmek.
• Ashâb-ı kirâm-ı sevmek ve onların yaşayış ve gidişatını, kendisi için örnek almak.
• İmânımızın yatağı olan kalplerimizi mâsivadan temizlemek için, devamlı, hiç olmazsa günde yüz defa istiğfarda bulunmak.
Küfürden korunup imânı muhafaza için şu dua da tavsiye edilmiştir
"Allahümme inni eûzü bike min en üşrike bike şey'en ve enne a'lemü ve estagfiruke lima la a'lemü, inneke ente allamül guyub - Allahım! Bilerek sana bir şeyi şirk koşmaktan yine sana sığınırım. Bilmediklerimden dolayı da sana tevbe ederim. Şüphesiz ki sen bütün gaybı bilensin."
Bütün güzel ameller imânın muhafazası için emredilmiş olduğundan mü'min olan kimsenin, imânını kemâle, itikadını yakîne erdirecek işler yapması âdabdandır. Nitekim hadîs-i şerifte Peygamber Efendimiz: "İmân ağacının altmış dokuz şubesi vardır; en efdali "Lailaheillallah" kelime-i tayyibesi, en ednâsı da yollardan halka eza veren şeyleri izâle edip kaldırmaktır" buyurmuştur.
Mü'min olan kişinin her iş ve gidişatında, her fiilinde, İslâmiyet'e lâyık olanını yapıp, hûlk-i cemil ve ahlâk-ı Muhammediye ile muttasıf olması, âdâb-ı İslâmiyeden olup imânın gereğidir. Dünya ve âhirette değer taşıyacak bir ahlâka kavuşup, sahip olabilmemiz için evvelâ, Hz. Allah (CC) ile onun Habibi Edibi Hz. Muhammed (SAV) Efendimize derin bir muhabbet beslemek icâb eder.
Birgün Cenâb-ı Peygarıber (SAV) Efendimiz ashabından bazılarına:
- "Beni ne kadar seversiniz?" buyurdu. Cevaben:
- "Ya Resûlullah, biz seni malımızdan, mülkümüzden, evlâd ü lyâlimizden çok severiz" dediler. Peygamber Efendimiz (SAV) saadetle buyurdu ki:
- "Sizler beni canınızdan çok sevmedikçe, tam bir imâna sahip olamazsınız." Bunun üzerine ashâb:
- "Fedake ebi ve ümmi Ya Resûlullah" yani "Biz seni anamızdan ve babamızdan da çok severiz" dediler. (Çünkü bir insanın canından çok sevebileceği varlık ana ve babasıdır.)
Ashâb böylelikle, Hz. Peygamber (SAV) Efendimizi canlarından çok sevdiklerini ikrar (tasdik) ettikleri gibi, Zamân-ı Saadet'te cereyan eden bir çok muharebe ve meşakkatli hâllerde de bu sözlerini fiilleri ile isbat ettiler.
Mü'minin, kendisi için arzu ettiği şeyi mü'min kardeşi için de arzu etmesi, kendisine zararlı olması sebebiyle reddettiği şeyi mü'min kardeşi için de reddetmesi gerekir ki, bu sevginin en küçük şeklidir. Zira hadîs-i şerifte: "Kendisi için arzu ettiğini kardeşi için de arzu etmedikçe, hiçbiriniz imân etmiş olmazsınız. " buyurmuştur.
Ayrıca insan, Din-i Mübin-i İslâm'dan çıkmanın (hafazanallah), kendi nefsini ateşe atmaktan daha fena olduğunu bilmelidir.
Yukarıda izah edilen bu üç husus için Hz. Peygamber (SAV): "Kimde şu üç şey bulunursa, halâvet-i imânı tatmış olur: Allah ve Resûlullah kendisine diğer her şeyden sevgili olmak; bir kimseyi yalnız Allah için sevmek; Allah onu kurtardıktan sonra küfre dönmekten ateşe atılacakmış gibi korkmak." buyuruyor.
Mü'min olan kimseye yakışan, kimsenin ondan eziyet görmemesidir. Ashâb-ı Kiram Hz. Peygamber (SAV) Efendimizden, "Ehl-i İslâm'ın veya müsliminin hangisi efdâldir?" diye suâl ettiklerinde Hz. Peygamber: "Elinden ve dilinden, müslümanların selâmette olduğu kimsedir" buyurmuştur. Diğer bir hadîs-i şerifte de: "Yemek yedirmek, bildiklerine ve bilmediklerine selâm vermektir" buyurulmuştur. Mü'mine lâzım olan, eshâb-ı kiram harezâtı gibi Resûlullah’a (SAV) tâbi olmak ve onlara da muhabbet etmektir. Nitekim bir hadîs-i şerifte: "İnd-i mânevîyemde ashâbım, gökteki yıldızlar gibidir. Hangisine uyulursa hidâyet bulunur" buyurulmuştur.
Mü'min sabah akşam imânını tazelemelidir. Hadîs-i şerifte: "İmân içinizde, elbisenizin eskidiği gibi eskir Allah'tan onun tazelenmesini taleb ediniz. Kalpler, demirin pas tutması gibi kirlenir; onun cilâsı istiğfardır." buyurulmuştur.
Hülâsa imânın âdabını şu şekilde sıralayabiliriz:
•"La ilahe illallah Muhammeden Abduhu ve Resûlühü" diyerek, Allah’a (CC) ve Muhammed’e (SAV) canımızdan ziyade derin bir sevgi ile bağlanmak.
• Kendisi için arzu ettiğini, mü'min kardeşi için de arzu etmek; kendisi için reddettiğini, mü'min kardeşi için de reddetmek.
• İslâmdan çıkmanın, nefsini ateşe atmaktan daha feci olduğunu bilmek.
• Ashâb-ı kirâm-ı sevmek ve onların yaşayış ve gidişatını, kendisi için örnek almak.
• İmânımızın yatağı olan kalplerimizi mâsivadan temizlemek için, devamlı, hiç olmazsa günde yüz defa istiğfarda bulunmak.
Küfürden korunup imânı muhafaza için şu dua da tavsiye edilmiştir
"Allahümme inni eûzü bike min en üşrike bike şey'en ve enne a'lemü ve estagfiruke lima la a'lemü, inneke ente allamül guyub - Allahım! Bilerek sana bir şeyi şirk koşmaktan yine sana sığınırım. Bilmediklerimden dolayı da sana tevbe ederim. Şüphesiz ki sen bütün gaybı bilensin."
