Kolonya kullanmak Haram mıdır ?Kolonya necis midir?
İspirto ve kolonyanın temizlik, pis kokuyu giderme ve benzeri maksatlarla vücuda, elbiseye sürülmesinin câiz olup olmadığı, bunların namaza mani olan necâset vasfını taşıyıp taşımadıkları günümüzün meseleleri arasına girmiştir.
Dinimiz sarhoşluk veren nesnelerin bu maksatla kullanılmalarını Kitâb, Sünnet ve İcmâ delilleriyle yasaklamıştır. «Müskirât» kelimesiyle ifade edilen «sarhoşluk veren nesneler»in bazılarında ihtilâflar var ise de şarap ve ondan mamûl olan içkilerin içilmesinin haram olduğu da ittifakla sabittir. Bunların dışında kalanların sarhoş olmak amacıyla içilmesinin haram olduğu da ittifakla sabittir. Ne maksatla olursa olsun içilmesinin yine haram olduğu hususu cumhûrun (fukahâ ekseriyetinin) reyidir.
Müskirâtın necis (pis) olup olmadığı hükmünde ise ihtilâf (görüş ayrılıkları) vardır:
1 - Şarap:
Pişmemiş üzüm suyundan yapılan şarap eski fukahâdan İmam Mâlik'in hocası Rabî'a, Zahirîlerin imamı Dâvûd ve yenilerden San'anî, Şevkânî, Sıddık Hasen Hân gibi fıkıh bilginlerine göre necis değildir; içmek haramdır, fakat elbiseye veya namaz yerine dökülmüş olsa namaza mâni değildir.
Bu fakihlerin dışında kalan büyük fukahâ ekseriyetine (cumhûra) göre ise şarap necistir; namaza mânidir.
Birinci görüşü benimseyenler âyette geçen «rics» (Mâide: 5/90) kelimesinin necâset manâsına değil, manevî pislik manâsına geldiğini ifade ediyorlar. Cumhûr ise bu kelimeyi necis (şer'an pis) manâsında anlıyor ve mezkûr hükmü benimsiyorlar.
2 - Kuru ve Yaş Hurma ile Kuru Üzüm Şarabı:
Bunların da azının ve çoğunun içilmesi haramdır, bunda ittifak vardır; ancak necis olup olmadıkları ihtilâflıdır. İmam-ı A'zam Ebû Hanife'den iki rivâyet nakledilmiştir; bunlardan birine göre necis, diğerine göre ise temizdir. Ebû Yûsuf'a göre necâset-i hafife cinsinden olup ancak çok miktarı namaza mânidir.191
3 - Sarhoş Eden Diğer Nesneler :
Üzüm ve hurma dışında kalan şeylerden yapılan ve kullanıldığı zaman azı veya çoğu sarhoşluk veren şeylerin necis olduğuna dair delil yoktur. İmam-ı A'zâm ve Ebû Yûsuf'un anlayışlarına göre bunlar necis değildir; sarhoşluk için içilmeleri haramdır, fakat elbiseye veya namaz yerine dökülmeleri halinde namaza mâni değildir. Muâsır âlimlerimizden Elmalılı M. Hamdi Efendi bu görüşü şöyle ifade eder: «Meselâ üzerinde şarap ve şampanya ve arak, konyak dökülmüş olanlar her halde yıkamadıkça namaz kılamazlar. Lâkin «üzüm şarabından mamul olmayan ispirto, bira vesair müskirat içilmezse de elbiseye veya bedene sürülmesi de namaza mâni olur» diye iddiâ edilemez. Ebû Hanife Hazretleri bu suretle şaraptan mâada müskirâtın aynı ve katresi necis ve haram olmadığına kail olmuş..»192
Muhammed, Zâhid el-Kevserî Mısır'dan bir yakınına yazdığı mektupta, ispirto hakkında şu satırları kaydetmiştir: «Uzun sözün kısası ispirto, Ebû Hanife'ye göre necis değildir. İmam Âzâm'ın kavli çoğunca böyle cankurtaranlık yapar. Kokuya konması ve elbiseye dokunması zarar vermez.193
Netice:
İspirto ve kolonya pahalıya malolduğu için şaraptan yapılmamaktadır. Asıl maddeler kamış, patates, bazı ağaçlar, mısır ve benzerleridir. Şu hade kolonya ve ispirtonun temizlik, pis kokuların giderilmesi gibi maksatlarla kullanılması câiz olup elbise ve namaz yerinde bulunmaları mâni değildir. Ancak sarhoşluk verdikleri için içilmeleri haramdır.194
--------------------------------------------------------------------------------
191. Bedâyi'u's-sanâyi', c. VI, s. 115.
192. Tefsir, c. I, s. 762 - 763.
193. Fotokopisi nezdimizde mahfuz bulunan mektubundan.
194. Geniş bilgi için bkz. Kâsânî, Bedâyî', c. V, s. 115 vd.; Nevevî, el-Mecmû', c. II, s. 564 vd.; Sân'ânî, Sübülü's-selâm, c. I, s. 47; Seyyid Sâbık, Fıkhu's-sünne, c. I, s. 29; Reşid Rızâ, Fetâvâ, s. 6629 vd.
İspirto ve kolonyanın temizlik, pis kokuyu giderme ve benzeri maksatlarla vücuda, elbiseye sürülmesinin câiz olup olmadığı, bunların namaza mani olan necâset vasfını taşıyıp taşımadıkları günümüzün meseleleri arasına girmiştir.
Dinimiz sarhoşluk veren nesnelerin bu maksatla kullanılmalarını Kitâb, Sünnet ve İcmâ delilleriyle yasaklamıştır. «Müskirât» kelimesiyle ifade edilen «sarhoşluk veren nesneler»in bazılarında ihtilâflar var ise de şarap ve ondan mamûl olan içkilerin içilmesinin haram olduğu da ittifakla sabittir. Bunların dışında kalanların sarhoş olmak amacıyla içilmesinin haram olduğu da ittifakla sabittir. Ne maksatla olursa olsun içilmesinin yine haram olduğu hususu cumhûrun (fukahâ ekseriyetinin) reyidir.
Müskirâtın necis (pis) olup olmadığı hükmünde ise ihtilâf (görüş ayrılıkları) vardır:
1 - Şarap:
Pişmemiş üzüm suyundan yapılan şarap eski fukahâdan İmam Mâlik'in hocası Rabî'a, Zahirîlerin imamı Dâvûd ve yenilerden San'anî, Şevkânî, Sıddık Hasen Hân gibi fıkıh bilginlerine göre necis değildir; içmek haramdır, fakat elbiseye veya namaz yerine dökülmüş olsa namaza mâni değildir.
Bu fakihlerin dışında kalan büyük fukahâ ekseriyetine (cumhûra) göre ise şarap necistir; namaza mânidir.
Birinci görüşü benimseyenler âyette geçen «rics» (Mâide: 5/90) kelimesinin necâset manâsına değil, manevî pislik manâsına geldiğini ifade ediyorlar. Cumhûr ise bu kelimeyi necis (şer'an pis) manâsında anlıyor ve mezkûr hükmü benimsiyorlar.
2 - Kuru ve Yaş Hurma ile Kuru Üzüm Şarabı:
Bunların da azının ve çoğunun içilmesi haramdır, bunda ittifak vardır; ancak necis olup olmadıkları ihtilâflıdır. İmam-ı A'zam Ebû Hanife'den iki rivâyet nakledilmiştir; bunlardan birine göre necis, diğerine göre ise temizdir. Ebû Yûsuf'a göre necâset-i hafife cinsinden olup ancak çok miktarı namaza mânidir.191
3 - Sarhoş Eden Diğer Nesneler :
Üzüm ve hurma dışında kalan şeylerden yapılan ve kullanıldığı zaman azı veya çoğu sarhoşluk veren şeylerin necis olduğuna dair delil yoktur. İmam-ı A'zâm ve Ebû Yûsuf'un anlayışlarına göre bunlar necis değildir; sarhoşluk için içilmeleri haramdır, fakat elbiseye veya namaz yerine dökülmeleri halinde namaza mâni değildir. Muâsır âlimlerimizden Elmalılı M. Hamdi Efendi bu görüşü şöyle ifade eder: «Meselâ üzerinde şarap ve şampanya ve arak, konyak dökülmüş olanlar her halde yıkamadıkça namaz kılamazlar. Lâkin «üzüm şarabından mamul olmayan ispirto, bira vesair müskirat içilmezse de elbiseye veya bedene sürülmesi de namaza mâni olur» diye iddiâ edilemez. Ebû Hanife Hazretleri bu suretle şaraptan mâada müskirâtın aynı ve katresi necis ve haram olmadığına kail olmuş..»192
Muhammed, Zâhid el-Kevserî Mısır'dan bir yakınına yazdığı mektupta, ispirto hakkında şu satırları kaydetmiştir: «Uzun sözün kısası ispirto, Ebû Hanife'ye göre necis değildir. İmam Âzâm'ın kavli çoğunca böyle cankurtaranlık yapar. Kokuya konması ve elbiseye dokunması zarar vermez.193
Netice:
İspirto ve kolonya pahalıya malolduğu için şaraptan yapılmamaktadır. Asıl maddeler kamış, patates, bazı ağaçlar, mısır ve benzerleridir. Şu hade kolonya ve ispirtonun temizlik, pis kokuların giderilmesi gibi maksatlarla kullanılması câiz olup elbise ve namaz yerinde bulunmaları mâni değildir. Ancak sarhoşluk verdikleri için içilmeleri haramdır.194
--------------------------------------------------------------------------------
191. Bedâyi'u's-sanâyi', c. VI, s. 115.
192. Tefsir, c. I, s. 762 - 763.
193. Fotokopisi nezdimizde mahfuz bulunan mektubundan.
194. Geniş bilgi için bkz. Kâsânî, Bedâyî', c. V, s. 115 vd.; Nevevî, el-Mecmû', c. II, s. 564 vd.; Sân'ânî, Sübülü's-selâm, c. I, s. 47; Seyyid Sâbık, Fıkhu's-sünne, c. I, s. 29; Reşid Rızâ, Fetâvâ, s. 6629 vd.
