Evlenme kararı istihareyle mi, istişareyle mi verilmeli?
Soru: Bazı konularda öyle mi, yoksa böyle mi olsa hayırlı olur, diye tereddüde düşüyoruz. Mesela kızımıza, oğlumuza çıkan adayların hangisinin uygun olduğunu kestiremediğimizde bize 'istihare yapın, sonunda göBu konuda bize bilgi verebilir misiniz? İstihare nedir, nasıl yapılır, gösterdiği sonuç kesin mi? Yoksa uyulması gereken istihare değil, istişare midir?
********
Efendim, önce istiharenin başlangıcına bir göz atlım. Sonra sonuçlarına bakabiliriz. Şöyle ki:
- Peygamberimiz, Medine'ye geldiklerinde müşriklerin tereddüt ettikleri konularda karar vermek için fal oklarına başvurduklarını gördü. Bir konuda karar vermekte tereddüt edince fal oklarını hedefe fırlatıyorlar, isabet ederse o işin haklarında hayırlı olduğuna, isabet etmezse hayırsız olacağına karar veriyorlardı. Müslümanlara da böyle fal oklarıyla karar vermelerini telkin ediyorlardı. Halbuki fal oklarının ilimle, ibadetle hiçbir ilgisi yoktu.
Efendimiz (sas) Hazretleri, Müslümanları böylesine bir falcılıktan korumak için tereddüt ettikleri konuda istihare ibadetini tavsiye buyurdu. Hiç olmazsa bu niyetle dua etmiş olur, ibadet sevabı kazanmış sayılırlardı... Nitekim Efendimiz'in tavsiye buyurduğu istihare, sevap kazandıran ibadetten başka bir şey değildir. Şöyle ki: Bir konuda karar vermekte tereddüt ederseniz, yatmadan önce abdest alır, iki rekat namaz kılarsınız. Birinci rekatta Fatiha'dan sonra Kafirun (Kulya eyyühelkafirun) Suresi'ni, ikinci rekatta da İhlas (Kul hüvellahü...) Suresi'ni okuyabilirsiniz. Bundan sonra: "Rabb'im tereddüt ettiğim bu konuda bana bir işaret ver, kalbime, gönlüme doğrusunu ilham eyle!.." diyerek yatağa girer, sağ yanınıza uzanırsınız. Sabah kalkınca da gördüklerinizi hatırlamaya çalışırsınız. Beyaz ve yeşil gibi renkler görmüşseniz iyiye işaret sayabilirsiniz, kırmızı ve siyah görmüşseniz 'iyi değil galiba' diye bir tahminde bulunabilirsiniz. Çeşitleri olmakla birlikte istihare ibadetinin özü aşağı yukarı böyledir. Evlenme gibi hayati konularda istihare yardımcı bilgi olarak kalmalı, esas olanın istişare olduğu akıldan çıkarılmamalıdır. Tarafları bilenlerin verdikleri bilgilerle bir kanaat sahibi olunabilir. Ama istiharede görülen rüyalarla kesin bir kanaate sahip olunamayabilir. Çünkü bazı rüyaların dışı çirkin olur; ama manası güzel gerçekleşir. Yani görülen rüya neye işaret ediyor kesin olarak bilmek herkes için mümkün olmayabilir. Bu yüzden İslam'da istiharenin sonucu bağlayıcı kabul edilmemiştir. Uyma mecburiyeti yoktur. Bu vesile ile istihare yapan sevap kazanmış olur...
Rüyadaki görüntünün yorumcuyu yanıltabileceğine dair bir misal:
Efendimiz'e gelen bir hanım kötü bir rüya gördüğünü üzülerek şöyle anlatır: Rüyamda sizin karnınızdan ciğerinizi koparıp benim kucağıma attılar!.. Kadının üzülmesine mukabil Efendimiz bu rüyayı tebessümle yorumlar. Ciğerim gibi sevdiğim bir torunum olacak, anasının sütü yetmeyeceğinden sen kucağına alıp torunuma süt vereceğine işarettir... Gerçekten de Efendimiz'in torununu o hanım kucağına alıp süt verir, böylece görüntüsü hoş olmayan rüyanın işareti güzel olduğu anlaşılır.
Bundan dolayı rüyalar ya iyiye yorumlanmalı ya da 'hayırdır inşallah' demekle yetinmeli, kötüye işarettir yorumu yapılmamalı, kötüye işaret sanılan da iyiye işaret ediyor olabilir, diye düşünmelidir.
AHMET HAŞİM
Soru: Bazı konularda öyle mi, yoksa böyle mi olsa hayırlı olur, diye tereddüde düşüyoruz. Mesela kızımıza, oğlumuza çıkan adayların hangisinin uygun olduğunu kestiremediğimizde bize 'istihare yapın, sonunda göBu konuda bize bilgi verebilir misiniz? İstihare nedir, nasıl yapılır, gösterdiği sonuç kesin mi? Yoksa uyulması gereken istihare değil, istişare midir?
********
Efendim, önce istiharenin başlangıcına bir göz atlım. Sonra sonuçlarına bakabiliriz. Şöyle ki:
- Peygamberimiz, Medine'ye geldiklerinde müşriklerin tereddüt ettikleri konularda karar vermek için fal oklarına başvurduklarını gördü. Bir konuda karar vermekte tereddüt edince fal oklarını hedefe fırlatıyorlar, isabet ederse o işin haklarında hayırlı olduğuna, isabet etmezse hayırsız olacağına karar veriyorlardı. Müslümanlara da böyle fal oklarıyla karar vermelerini telkin ediyorlardı. Halbuki fal oklarının ilimle, ibadetle hiçbir ilgisi yoktu.
Efendimiz (sas) Hazretleri, Müslümanları böylesine bir falcılıktan korumak için tereddüt ettikleri konuda istihare ibadetini tavsiye buyurdu. Hiç olmazsa bu niyetle dua etmiş olur, ibadet sevabı kazanmış sayılırlardı... Nitekim Efendimiz'in tavsiye buyurduğu istihare, sevap kazandıran ibadetten başka bir şey değildir. Şöyle ki: Bir konuda karar vermekte tereddüt ederseniz, yatmadan önce abdest alır, iki rekat namaz kılarsınız. Birinci rekatta Fatiha'dan sonra Kafirun (Kulya eyyühelkafirun) Suresi'ni, ikinci rekatta da İhlas (Kul hüvellahü...) Suresi'ni okuyabilirsiniz. Bundan sonra: "Rabb'im tereddüt ettiğim bu konuda bana bir işaret ver, kalbime, gönlüme doğrusunu ilham eyle!.." diyerek yatağa girer, sağ yanınıza uzanırsınız. Sabah kalkınca da gördüklerinizi hatırlamaya çalışırsınız. Beyaz ve yeşil gibi renkler görmüşseniz iyiye işaret sayabilirsiniz, kırmızı ve siyah görmüşseniz 'iyi değil galiba' diye bir tahminde bulunabilirsiniz. Çeşitleri olmakla birlikte istihare ibadetinin özü aşağı yukarı böyledir. Evlenme gibi hayati konularda istihare yardımcı bilgi olarak kalmalı, esas olanın istişare olduğu akıldan çıkarılmamalıdır. Tarafları bilenlerin verdikleri bilgilerle bir kanaat sahibi olunabilir. Ama istiharede görülen rüyalarla kesin bir kanaate sahip olunamayabilir. Çünkü bazı rüyaların dışı çirkin olur; ama manası güzel gerçekleşir. Yani görülen rüya neye işaret ediyor kesin olarak bilmek herkes için mümkün olmayabilir. Bu yüzden İslam'da istiharenin sonucu bağlayıcı kabul edilmemiştir. Uyma mecburiyeti yoktur. Bu vesile ile istihare yapan sevap kazanmış olur...
Rüyadaki görüntünün yorumcuyu yanıltabileceğine dair bir misal:
Efendimiz'e gelen bir hanım kötü bir rüya gördüğünü üzülerek şöyle anlatır: Rüyamda sizin karnınızdan ciğerinizi koparıp benim kucağıma attılar!.. Kadının üzülmesine mukabil Efendimiz bu rüyayı tebessümle yorumlar. Ciğerim gibi sevdiğim bir torunum olacak, anasının sütü yetmeyeceğinden sen kucağına alıp torunuma süt vereceğine işarettir... Gerçekten de Efendimiz'in torununu o hanım kucağına alıp süt verir, böylece görüntüsü hoş olmayan rüyanın işareti güzel olduğu anlaşılır.
Bundan dolayı rüyalar ya iyiye yorumlanmalı ya da 'hayırdır inşallah' demekle yetinmeli, kötüye işarettir yorumu yapılmamalı, kötüye işaret sanılan da iyiye işaret ediyor olabilir, diye düşünmelidir.
AHMET HAŞİM
